กรมสารนิเทศ

        กรมสารนิเทศเป็นหน่วยงานภารกิจซึ่งรับผิดชอบในเรื่องที่มีนัยเกี่ยวกับการประชาสัมพันธ์และวัฒนธรรมที่กระทรวงต่างประเทศได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหรือเป็นเจ้าของเรื่อง ยกเว้นในกรณีความสัมพันธ์ทวิภาคีด้านวัฒนธรรมกับประเทศ กลุ่มประเทศและองค์กรระหว่างประเทศระดับภูมิภาค  ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานภูมิภาค  และโดยที่มีมาตรการทางด้านการประชาสัมพันธ์และวัฒนธรรมเป็นองค์ประกอบที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินงานให้บรรลุผลตามนโยบายต่างประเทศของรัฐบาล  ดังนั้นความรับผิดชอบของกรมสารนิเทศจึงกว้างไกลทั้งในแง่ขอบเขตและเนื้อหาสาระ  อีกทั้งยังต้องมีความยืดหยุ่นเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในเวทีระหว่างประเทศ  ซึ่งผันแปรอยู่ตลอดเวลาและต้องสามารถดำเนินการด้วยความฉับไวอีกด้วย ทั้งนี้ โดยมีวัตถุประสงค์ในการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับท่าทีและภาพลักษณ์ที่ถูกต้องของประเทศไทยกับโลกภายนอก  และเพื่อให้การเผยแผ่วัฒนะธรรมไทยในต่างประเทศเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับนโยบายต่างประเทศกับรัฐบาล
 
        ในทางปฏิบัตินั้น  อธิบดีกรมสารนิเทศ ทำหน้าที่โฆษกกระทรวงการต่างประเทศ  และกรมสารนิเทศเปรียบเสมือนสื่อกลางระหว่างกระทรวงการต่างประเทศกับสื่อมวลชนแขนงต่างๆ  และสาธารณชนทั้งในระดับท้องถิ่นและต่างประเทศ  ในการนี้ นอกเหนือจากการแถลงข่าวอย่างเป็นทางการของโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ  การเผยแพร่ข่าวสารนิเทศ  การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารผ่านสถานีวิทยุ “สราญรมย์” แล้ว  กรมสารนิเทศยังอำนวยความสะดวกและประสานงานกับสื่อมวลชนในกรณีที่มีเหตุการณ์สำคัญ  อาทิ การเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการของบุคคลสำคัญจากต่างประเทศ  เพื่อให้การจัดทำข่าวเป็นไปด้วยความราบรื่น  และอำนวยประโยชน์แก่ทุกฝ่าย  ในส่วนของท่าทีและภาพลักษณ์ของประเทศไทยนั้น กรมสารนิเทศทำหน้าที่สนับสนุนการดำเนินการของสถานเอกอัครราชทูต  สถานกงสุลใหญ่  และหน่วยงานในต่างประเทศ  โดยการจัดส่งข้อมูลในเรื่องที่อยู่ในความสนใจหรือคาดว่าจะได้รับความสนใจโดยประชาคมระหว่างประเทศ  พร้อมกันนั้นก็รายงานให้กระทรวงการต่างประเทศและรัฐบาลทราบถึงทัศนะต่อประเทศไทยของประเทศต่างๆรวมทั้ง  ดำเนินการให้ข้อเท็จจริงที่ถูกต้องในกรณีที่ทัศนะดังกล่าวมีความคลาดเคลื่อนหรือความเสียหายต่อผลประโยชน์ของประเทศ  ในส่วนของมาตรการทางด้านวัฒนธรรมนั้น  กรมสารนิเทศสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมในด้านนี้ของสถานเอกอัครราชทูต  สถานกงสุลใหญ่  หน่วยงานในต่างประเทศและหน่วยงานในประเทศที่มีทักษะเฉพาะในเรื่องนี้  ทั้งในแง่ของงบประมาณและการประสานงาน

         ตามพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ พ.ศ.2541 กรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ มีอำนาจหน้าที่ดังนี้
 
1. ประมวลและวิเคราะห์ข่าวต่างๆ ทั้งภายในประเทศและนอกประเทศ
2. เผยแพร่ ติดต่อ และประสานงานในกิจการที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมด้านต่างๆ ทั้งในด้านศิลปะและการศึกษา ศาสนา ดนตรี การกีฬา เยาวชน วิทยศาสตร์ และด้านอื่นๆกับต่างประเทศ
3. ประชาสัมพันธ์และชี้แจงนโยบายและทัศนะของประเทศไทยแก่ผู้แทนหนังสือพิมพ์ และสื่อมวลชนต่างๆ รวมทั้งติดตามข่าว บทความหนังสือพิมพ์ และข่าวสารต่างๆทั้งภายในประเทศและนอกประเทศ
4. จัดทำรายการข่าว สารคดี และบทความ และควบคุมและบริหารสถานีวิทยุ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศได้รับมอบหมายจากรัฐบาลให้รับผิดชอบ ตลอดจนประสานงานและอำนวยความสะดวกแก่สถานีวิทยุต่างประเทศ
5. ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกรมหรือกระทรวงฯ หรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย

      กรมสารนิเทศ แบ่งส่วนราชการเป็น 5 หน่วยงาน ดังนี้
 
สำนักงานเลขานุการกรม มีอำนาจเกี่ยวกับราชการทั่วไปของกรม  และราชการที่มิได้แยกให้เป็นหน้าที่ของกองหรือส่วนราชการใดโดยเฉพาะ

กองการสื่อมวลชน  มีอำนาจหน้าที่  ดังนี้
1. ติดตามข่าวและบทความจากสื่อมวลชนทั้งภายในประเทศและนอกประเทศ  ตลอดจนชี้แจงนโยบายของประเทศไทยด้านการต่างประเทศแก่สื่อมวลชน
2. อำนวยความสะดวกแก่ผู้แทนสื่อมวลชนทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ
 
กองการสื่อมวลชน  แบ่งส่วนราชการเป็น 2 ฝ่าย
 - ฝ่ายสื่อสารมวลชน
 - ฝ่ายสารนิเทศ

กองประมวลและวิเคราะห์ข่าว  มีอำนาจหน้าที่  ดังนี้
1. ประมวลและวิเคราะห์ข่าวด้านต่างๆ  ที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และชื่อเสียงของประเทศไทย
2. เสริมสร้างภาพพจน์ที่ดีของประเทศไทย  รวมทั้งกำหนดหลักเกณ์และพิจารณาการจัดสรรงบประมาณในด้านการประชาสัมพันธ์ของกระทรวงทั้งภายในประเทศและนอกประเทศ
 
  กองประมวลและวิเคราะห์ข่าว  แบ่งส่วนราชการเป็น 2 ฝ่าย  ได้แก่
 - ฝ่ายวิเคราะห์ข่าว
 - ฝ่ายประชาสัมพันธ์ด้านการต่างประเทศ

กองวัฒนธรรมสัมพันธ์   มีอำนาจหน้าที่  ดังนี้
1. ดำเนินการเกี่ยวกับการกำหนดนโยบาย การจัดทำแผนงาน การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม  และความตกลงทางด้านวัฒนธรรมระหว่างประเทศไทยกับต่างประเทศ
2. ติดต่อและประสานงานกับส่วนราชการไทยและหน่วยงานต่างประเทศเกี่ยวกับการเผยแพร่และแลกเปลี่ยนด้านวัฒนธรรม
 
กองวัฒนธรรมสัมพันธ์  แบ่งส่วนราชการเป็น 2 ฝ่าย  ได้แก่
 - ฝ่ายนโยบายการทูตวัฒนธรรม
 - ฝ่ายส่งเสริมและประสานงานวัฒนธรรม

กองวิทยุกระจายเสียง   มีอำนาจหน้าที่  ดังนี้
1. ควบคุมและบริหารงานของสถานีวิทยุของกรมสารนิเทศ  รวมทั้งเจรจาทำความตกลง  และอำนวยความสะดวกในการจัดตั้งและการดำเนินงานของสถานีวิทยุกระจายเสียงของต่างประเทศในประเทศไทย
2. จัดทำรายการข่าว  สารคดี  และบทความ  และประชาสัมพันธ์งานของกระทรวงการต่างประเทศรวมทั้งชี้แจงตอบโต้และแก้ไขภาพพจน์ของประเทศให้ถูกต้องโดยผ่านทางสถานีวิทยุของกรมสารนิเทศ
 
 กองวิทยุกระจายเสียง  แบ่งส่วนราชการเป็น 2 ฝ่าย  ได้แก่
 - ฝ่ายจัดรายการและกระจายเสียง
 - ฝ่ายข่าว